Hoewel ik deels in Duitsland ben opgegroeid, lopen mij de rillingen over de rug als ik ‘Ordnung’ lees of hoor. Zal wel komen door het ‘muss sein’ dat er altijd op volgt.
Toch is er veel te zeggen vóór ordening. De sweet spot ligt ergens tussen moeten en willen in. Het Engelse ‘Should’ past goed bij ordening die weliswaar niet verplicht, maar over het algemeen toch een goed idee is.
Vóór ordening pleit wat het doet in de hoofden van mensen die informatie raadplegen. Een bibliotheekcatalogus, een lijst namen, een website of een mindmap: Als je de ordeningsprincipes begrijpt, weet je snel waar je moet kijken.
In het vakgebied wendbare wetsuitvoering speelt ordening een belangrijke rol zonder dat het woord ooit valt.
In wetten is – zeker als ze net van kracht zijn geworden – nog wel sprake van een duidelijke structuur. Gaandeweg komen er allerlei zaken bij en gaan eraf waardoor de oorspronkelijke structuur verloren gaat.
Een voorbeeld is de Wet op de Loonbelasting, die hard op weg is naar zijn 65e verjaardag. In artikel 9 begint het sterk. Korte zinnen en een duidelijk verband tussen de begrippen.
Vanaf artikel 11 volgt een opsomming van zaken die wel en niet tot het loon behoren. Omdat het om heel veel verschillende zaken gaat, is een structuur nodig om overzicht te houden, maar die ontbreekt. Dat is goed te zien aan het in artikel 13 geïntroduceerde begrip ‘niet in geld genoten loon’. Buiten artikel 13 komt dat begrip niet voor, terwijl ‘het voordeel’ dat in artikelen 13bis en 13ter wordt gebruikt wel onder het begrip ‘niet in geld genoten loon’ lijkt te horen.
Het niet hanteren van ‘niet in geld genoten loon’ als een ordenend begrip is een gemiste kans om de lezer het begrippenkader over loon en loonbelasting beter te laten begrijpen. En zo zijn er vele, niet alleen in deze wet.
Natuurlijk is het heel begrijpelijk dat een wet, die meer dan 150 keer is gewijzigd sinds haar invoering, zeepokken aankleven, maar de iets meer respect voor de structuur had generaties lezers kunnen helpen de kernconcepten van de wet goed te begrijpen en snel hun weg te vinden.
Ik heb toch veel liever de rillingen op mijn rug dan het beeld van al die gemiste kansen op mijn netvlies.